Logo Universiteit Utrecht

Natuurkundelessen Ontwerpen

6 Begripsontwikkeling

Praktijkboek

Het document hieronder geeft hoofdstuk 6 van het Praktijkboek natuurkundedidactiek – Natuurkundelessen ontwerpen.

Bronnen

voor verdere studie

6.2   Leerlingdenkbeelden

Leerlingdenkbeelden – De volgende publicaties geven achtergrondinformatie over leerlingdenkbeelden.

  • Koos Kortland, Ad Mooldijk & Hans Poorthuis (Red.) (2017). Handboek natuurkundedidactiek > 3 Begripsontwikkeling (pp. 113-164). Amsterdam: Epsilon Uitgaven.
  • Keith Ross, Liz Lakin, Janet McKechnie & Jim Baker (2015). Teaching secondary science. Constructing meaning and developing understanding (4th edition) > Part III Knowledge and understanding: Difficult ideas (pp. 115-166). London & New York: Routledge.
  • Rosalind Driver, Ann Squires, Peter Rushworth & Valerie Wood-Robinson (1994). Making Sense of Secondary Science – Research into Children’s Ideas. London: Routledge.

Leerstofopbouw – In het Handboek natuurkundedidactiek wordt in hoofdstuk 4 de mogelijke leerstofopbouw in de aan de examenprogramma’s havo/vwo ontleende leerstofdomeinen geschetst, met daarnaast aandacht voor domeinspecifieke leerlingdenkbeelden. Bij een deel van die leerstofdomeinen – mechanica, energie, trillingen en golven, elektriciteit en magnetisme, radioactiviteit en deeltjesfysica – wordt ook aandacht besteed aan de leerstofopbouw in het vmbo en de onderbouw havo/vwo.

  • Koos Kortland, Ad Mooldijk & Hans Poorthuis (Red.) (2017). Handboek natuurkundedidactiek > 4 Leerstofdomeinen (pp. 165-254). Amsterdam: Epsilon Uitgaven.

6.3   Kracht, evenwicht en beweging

Leerlingdenkbeelden – De volgende publicaties gaan in op leerlingdenkbeelden in de mechanica.

Begripstest – Met de volgende begripstests is het inzicht van leerlingen in kracht en beweging vast te stellen. De tests zijn vertaald vanuit het Engels, en zullen voor gebruik moeten worden aangepast aan de behandeling van het onderwerp in de lessen.

6.4   Elektrische schakelingen

Leerlingdenkbeelden – De volgende publicaties gaan in op leerlingdenkbeelden over elektrische schakelingen.

Rollenspel – Een rollenspel kan goed werken bij het inzichtelijk maken van de verschillen tussen spanning, stroom, energie en vermogen.

  • Rollenspel: Schakelingen | Auteur: Ed van den Berg (Bron: Verslag WND-conferentie 2017).

Begripstest – Met de volgende begripstest is het inzicht van leerlingen in elektrische schakelingen vast te stellen. De test zal voor gebruik moeten worden aangepast aan de behandeling van het onderwerp in de lessen.

6.5   Arbeid, warmte en energie

Leerlingdenkbeelden – De volgende publicaties gaan in op leerlingdenkbeelden over arbeid, warmte en energie.

Begripstest – Met de volgende begripstest is het inzicht van leerlingen in energie en energieomzettingen vast te stellen. De test is Engelstalig, en zal voor gebruik moeten worden vertaald en aangepast aan de behandeling van het onderwerp in de lessen.

6.6   Deeltjesmodel en molecuultheorie

Leerlingdenkbeelden – De volgende publicaties gaan in op leerlingdenkbeelden over deeltjesmodel en molecuultheorie.

  • Ad Mooldijk (2017). Deeltjesfysica. In Koos Kortland, Ad Mooldijk & Hans Poorthuis (Red.), Handboek natuurkundedidactiek (pp. 219-229). Amsterdam: Epsilon Uitgaven.
  • Marjolein Vollebregt & Koos Kortland (2017). Domeinspecifieke begripsontwikkeling – Deeltjesmodel. In Koos Kortland, Ad Mooldijk & Hans Poorthuis (Red.), Handboek natuurkundedidactiek (pp. 158-164). Amsterdam: Epsilon Uitgaven.
  • Website Ecent/ELWIeR: Is een element een stof? Auteur: Ton van Antwerpen.
  • Website Ecent/ELWIeR: Voorzichtig met elementen | Auteur: Jan Hondebrink.

Begrips- en taalontwikkeling – Een mooi voorbeeld van de combinatie van begripsontwikkeling en taalontwikkeling (zie ook paragraaf 9.7 van het praktijkboek) bij de introductie van een deeltjesmodel is te vinden in de volgende reeks van vijf artikelen.

6.7   Licht en beeldvorming

Leerlingdenkbeelden – De volgende publicaties gaan in op leerlingdenkbeelden over licht en beeldvorming.

  • Jan van Riswick & Kars Verbeek (2017). Trillingen en golven. In Koos Kortland, Ad Mooldijk & Hans Poorthuis (Red.), Handboek natuurkundedidactiek (pp. 190-198). Amsterdam: Epsilon Uitgaven.
  • Robert Bouwens & Gerrit Verkerk (1988). Begripsproblemen in de optica. NVON-Maandblad 13(9), 361-363.

Opleidingsactiviteiten

Het eerste document hieronder geeft enkele suggesties voor opleidingsactiviteiten / opdrachten bij hoofdstuk 6 van het Praktijkboek natuurkundedidactiek. De documenten daaronder geven de werkbladen en hulpmiddelen waarvan in enkele van de opdrachten sprake is.

Werkbladen

Hulpmiddelen